چطور برای مصاحبه کاری آماده بشیم؟
بیاید از همون اول روراست باشیم:مصاحبه کاری قرار نیست یک بازجویی خشک باشه. مصاحبه یک گفتوگو هست. گفتوگویی که باهاش قراره بفهمند آیا شما آدم مناسب این نقش یا شغ
المیرا اسدی
نویسنده
بیاید از همون اول روراست باشیم:
مصاحبه کاری قرار نیست یک بازجویی خشک باشه. مصاحبه یک گفتوگو هست. گفتوگویی که باهاش قراره بفهمند آیا شما آدم مناسب این نقش یا شغل هستید یا نه و شما هم بفهمید آیا اینجا همون جاییه که میخواید چند سال از عمرتون رو توش بگذرونید یا نه.
با هم میخونیم:
- چگونه درباره خودتون حرف بزنید؟
- یک قانون که کل مصاحبه رو نجات میده
- چقدر باید حرف بزنید؟
- قبل مصاحبه تمرین کنیم؟
- وقتی میگن “سوالی دارید؟” باید چی بپرسیم؟
- نتیجه گیری
- سوالات متداول
بیشتر آدما فکر میکنند مصاحبه فقط یعنی آماده شدن برای جواب دادن به سؤالها. اما واقعیت اینه که یک مصاحبه خوب دو تا بخش داره:
- بخش واکنشی: وقتی مدیر استخدام سؤال میپرسه.
- بخش کنشی: وقتی شما سؤال میپرسید.
حرفهایها روی هر دو بخش کار میکنند. بقیه فقط امیدوارن “خوب پیش بره”.
چگونه درباره خودتون حرف بزنید؟
تقریبا محاله وارد مصاحبهای بشید و این سؤال رو نشنوید:
“یک معرفی کوتاه از خودت بگو.”
اشتباه رایجی که اکثر آدم ها انجام میدن اینه که:
شروع میکنند از دوران دبستان از خودشون صحبت میکنند.
در حالی که مصاحبهکننده دنبال داستان زندگی شما نیست. میخواد بدونه مسیر شما چطور شما رو تبدیل کرده به گزینهای که الان روبهروش نشسته.
یک مثال خوب vs یک مثال معمولی
مثال معمولی که تاثیر زیادی نداره: “من خیلی آدم سختکوشی هستم و همیشه دوست داشتم پیشرفت کنم”
اما مثال اثر گذار: “سه ساله در حوزه مارکتینگ کار میکنم و بیشتر تمرکزم روی کمپینهای دیتامحور بوده. در شغل قبلیم تونستم نرخ تبدیل رو ۳۰٪ بالا ببرم، و چیزی که منو به این موقعیت جذب کرد اینه که شما هم تصمیمگیریهاتون رو بر اساس داده انجام میدید.”
نکته قابل توجه اینه که در مثال دوم شما یک تعریف حرفهای از خودتون ارائه دادید که مربوط به شغل شما بود و باعث شد به صورت کلی گذشته، مهارتها، و نتایج کاری شما رو در چند ثانیه نشون بده.
یک قانون که کل مصاحبه رو نجات میده
هر سؤالی که از شما میپرسند، در واقع یک ترجمه پنهان داره:
برای مثال: “چرا باید شما رو استخدام کنیم؟”
یا حتی سوال “بزرگترین ضعف شما چیه؟”
در این جور سوال ها مصاحبهکننده نمیخواد مچ شما رو بگیره. میخواد ببینه خودآگاهی دارید یا نه.
مثال:
اگر ویژگی خودتون رو بدم توضیح بگید شاید اصلا تاثیری نداشته باشه مثل اینکه بگید: “من کمالگرا هستم.”
خب تقریبا همه اینو میگند. و تقریبا هیچکس باور نمیکنه.
اما وقتی یک تجربه واقعی رو تعریف کنید، مصاحبه کننده اطلاعات زیادی از شما دریافت میکنه مثلا:
“اوایل کارم سعی میکردم همهچیز رو خودم انجام بدم. ولی فهمیدم این کار سرعت تیم رو میگیره، برای همین عمدا شروع کردم پروژهها رو ساختارمند تقسیم کردن. الان هم خروجی بهتر شده هم فشارم کمتر.”
در اینجا شما نشون دادید که ضعف خودتون یعنی کماگرا بودن رو شناسایی کردید و برای رشد خودتون تلاش کردید تا دیگه این ضعف رو نداشته باشید.
این یعنی بلوغ حرفهای.
چقدر باید حرف بزنید؟
پاسخ ایدهآل معمولا ۳۰ تا ۶۰ ثانیه است.
اگر بعد از ۲ دقیقه هنوز دارید حرف میزنید، دو حالت داره:
- یا دارید از مسیر خارج میشید
- یا دارید فرصت سؤال بعدی رو میگیرید
مصاحبه باید شبیه پینگپنگ باشه، نه مونولوگ.
قبل مصاحبه تمرین کنیم؟
خیلیا میترسند که تمرین کنند چون فکر میکنند رباتیک به نظر میان.
اما برعکس.
تمرین باعث میشه مغز شما وسط استرس دنبال کلمه نگرده.
یک پیشنهاد ساده:
جواب چند سوال مهم رو وقتی دارید راه میرید، رانندگی میکنید یا جلوی آینه هستید برای خودتون تعریف کند.
نه برای اینکه چیزی رو حفظ کنید.
اگر دوست دارید شرایط واقعیتر رو تجربه کنید، حتی میتونید از ابزارهای هوش مصنوعی مثل chatgpt کمک بگیرید و سؤالهای واقعی شرکتها رو ببینید. اینجوری دیگه روز مصاحبه غافلگیر نمیشید.
وقتی میگن “سوالی دارید؟” باید چی بپرسیم؟
اگه بگید “نه، ممنون”
تقریبا دارید میگید:
“خیلی برام مهم نیست اینجا کار کنم.”
همیشه کسی که هیجان داشته باشه، سوال هم داره.
چه سوال هایی نپرسیم؟
چند تا تله رایج:
- سوالهایی که با یک سرچ پیدا میشند
- سوالهای بله یا خیر
- تمرکز زیاد روی ترفیع و حقوق در همان ابتدای کار
مثلا اگه هنوز استخدام نشدید و دارید درباره ارتقای شغلی دو سال بعد سوال میپرسید، ممکنه این برداشت ایجاد بشه که اصلا به این نقش علاقهای ندارید.
سوال هایی که حرفه ای ها میپرسند
قبل از مصاحبه یک کم تحقیق کنید. واقعا چند دقیقه بیشتر طول نمیکشه، ولی شدت تفاوتی که ایجاد میکنه باورنکردنیه.
۱. این موقعیت جدیده یا جایگزین یک نفره؟
سوال سادهایه، ولی اطلاعات زیادی میده.
- اگه جایگزینه پس میفهمی چرا نفر قبلی رفته.
- اگه جدیده پس یعنی احتمالا شرکت داره رشد میکنه.
۲. یک روز کاری معمول در این تیم چه شکلیه؟
این سوال کمک میکنه تصویر واقعی بگیرید، نه نسخه قشنگشده آگهی شغلی.
مثلا ممکنه بفهمید:
“در عمل، این نقش ۷۰٪ هماهنگیه نه کار فنی.”
و این همون چیزیه که باید قبل از قبول کردن بدونید.
۳. موفقیت در این نقش دقیقا چطور سنجیده میشه؟
این سوال یک پیام خیلی قوی داره:
“من فقط نمیخوام استخدام شم؛ میخوام موفق هم بشم.”
حتی میتونید ادامه بدید:
- انتظار دارید فرد جدید در سه ماه اول روی چی تمرکز کنه؟
- بزرگترین چالشی که قراره باهاش رو به رو بشه چیه؟
حالا دیگه دارید مثل یک عضو تیم فکر میکنید، نه یک متقاضی.
۴. شما شخصا چی رو در کارتون اینجا بیشتر دوست دارید؟
خیلیها از اهمیت این سوال غافل میشند، در حالی که میتونند دید واقعبینانهای از فضای کاری و تجربه کارکنان به شما بدند. پاسخ مصاحبهکننده معمولا فراتر از کلمات است و میتونه نشونههایی از فرهنگ سازمان و اندازه رضایت پرسنل از کارشون رو نشون بده.
اگه چشمها برق بزنه و با انرژی حرف بزنه یعنی احتمالا محیط سالمه.
اگه مکث کنه و کلیگویی کنه یعنی بهتره یک علامت سوال در ذهنت بذارید.
یک نکته که خیلی ها جدی نمی گیرند
مصاحبه فقط برای انتخاب شدن نیست.
برای انتخاب کردنه.
اگه جایی حس خوبی نمیگیرید، فرهنگش باهاتون نمیخونه یا جوابها مبهمه رد کردن یک پیشنهاد شغلی میتونه یکی از حرفهایترین تصمیمهای زندگیت باشه.
نتیجه گیری
- هر جواب باید یک پیام داشته باشه: من برای این نقش مناسبم.
- کوتاه، شفاف و با مثال حرف بزنید.
- تمرین کنید خیلی بیشتر از چیزی که فکر میکنی اثر داره.
- بدون سوال وارد مصاحبه نشید.
- یادتون باشه شما هم دارید انتخاب میکنید.
و آخرش یک واقعیت ساده:
مصاحبه بیشتر از اینکه تست مهارت باشه، تست وضوح فکریه.
کسی موفقتره که بدونه کیه، چی بلده، و چرا ارزش استخدام شدن داره.
سوالات متداول
۱. چقدر قبل از مصاحبه باید آماده شدن را شروع کنیم؟
هرچه زودتر بهتر. اما حتی ۲ تا ۳ روز آمادگی متمرکز هم میتواند تفاوت بزرگی ایجاد کنه. مهم اینه که درباره شرکت تحقیق کنید، پاسخ چند سؤال پرتکرار را تمرین کنید و مسیر رسیدن به محل مصاحبه را از قبل بدونید تا استرس روز جلسه کمتر شود.
۲. اگر جواب یکی از سوال ها را ندونستم چه کار کنم؟
خونسرد بمونید. لازم نیست برای هر چیزی پاسخ کامل داشته باشید. میتوانید چند ثانیه فکر کنید و صادقانه بگید تجربه مستقیمی ندارید، اما توضیح دهید چطور یاد میگیرید یا با موقعیتهای جدید مواجه میشوید. طرز فکر شما اغلب مهمتر از خود جوابه.
۳. بهتره رسمی صحبت کنیم یا خودمونی؟
نه بیشازحد رسمی، نه بیشازحد راحت. هدف اینه که حرفهای اما طبیعی به نظر برسید. طوری حرف بزنید که انگار با یک همکار آینده گفتگو میکنید، نه اینکه متنی حفظشده را ارائه بدید.
۴. آیا باید همه جواب ها را از قبل حفظ کنیم؟
حفظ کردن معمولا نتیجه برعکس میده. بهجای اون، چارچوب پاسخها رو بدونید؛ مثلا موقعیت چی بوده، چه کاری انجام دادید و نتیجه چی شد. اینطوری هم روانتر صحبت میکنید هم واقعیتر به نظر میرسید.
۵. بزرگ ترین اشتباه داوطلب ها در مصاحبه چیست؟
اینکه فقط تلاش میکنید “قبول شید” و فراموش میکنند خودتون هم باید بررسی کنید آیا این شغل براشون مناسب هست یا نه. مصاحبه یک خیابون دوطرفه هست.